ՖՄԿ

Ի՞նչ է Ֆրանկոֆոնիան

Ֆրանկոֆոնիա տերմինն առաջին անգամ օգտագործվել է մոտ 1880թ.-ին, երբ ֆրանսիացի աշխարհագրագետ Օնեզիմ Ռեկլյուն այն գործածության մեջ դրեց նկարագրելու այն մարդկանց և պետությունների խումբը, որոնք խոսում են ֆրանսերեն: Փոքրատառով ֆրանկոֆոնիան ի նկատի ունի մարդկանց, ովքեր խոսում են ֆրանսերեն, իսկ մեծատառով Ֆրանկոֆոնիան նկարագրում է ինստիտուցիոնալ համակարգը, որը կանոնակարգում է ֆրանկոֆոն երկրների միջև հարաբերությունները:
 

274 միլիոն լեզվակիրներ

Ֆրանկոֆոնիան առաջին հերթին այն կանայք և տղամարդիկ են, ովքեր խոսում են ընդհանուր լեզվով՝ ֆրանսերենով: 2014թ. ֆրանսերեն լեզվի վերաբերյալ վերջին ուսումնասիրությունը հաշվարկում է մոտ 274 միլիոն լեզվակիրների հինգ մայրցամաքներից:

XX դարի առաջին տասնամյակներից ի վեր սկսում են տեղեկանալ ընդհանուր լեզվական տարածքի գոյության մասին, որը նպաստում է փոխանակմանը և փոխադարձ հարստացմանը: Այդ ժամանակվանից ի վեր ձևավորվել են բազմաթիվ ասոցիացիաներ և խմբավորումներ՝ նպատակ ունենալով օրեցօր կյանքի կոչել ֆրանկոֆոններին: Այդ կազմակերպություններից են մասնագիտական ասոցիացիաները, գրողների խմբավորումները, գրախանութների ցանցերը, համալսարանները, լրագրողները, իրավաբանները, ՀԿՆ-ները և, իհարկե, ֆրանսերենի ուսուցիչները:

 

Ինստիտուցիոնալ Ֆրանկոֆոնիա

1970թ.-ից և մշակութային ու տեխնիկական համագործակցության գործակալության ստեղծումից ի վեր, որն այսօր վերածվել է Ֆրանկոֆոնիայի միջազգային կազմակերպության, ֆրանկոֆոնները կարող են ապավինել ինստիտուցիոնալ համակարգի վրա, որը միտված է խթանելու ֆրանսերեն լեզուն և 84 անդամ, ասոցացված և դիտորդ պետությունների և կառավարությունների ղեկավարների փոխհամագործակցությունը:

Այս մեխանիզմը ֆիքսված է Ֆրանկոֆոնիայի կանոնադրությամբ, որն ընդունվել է 1997թ. Հանոյի (Վիետնամ) գագաթաժողովի ժամանակ և վերանայվել է 2005թ. Անտանանարիվոյում (Մադագասկար) Նախարարական համաժողովի ժամանակ:

Պետությունների և կառավարությունների ղեկավարների գագաթաժողով- Ֆրանկոֆոնիայի գագաթաժողով- որը տեղի է ունենում երկու տարին մեկ անգամ և որոշում կայացնող բարձրագույն քաղաքական մարմինն է:

Ֆրանկոֆոնիայի Գլխավոր քարտուղարը այս կառույցի առանցքային դերակատարն է: Միկաել Ժանը նշանակվել է այս պաշտոնում 2014թ. Դակարում Ֆրանկոֆոնիայի գագաթաժողովի ժամանակ:

Ֆրանկոֆոնիայի միջազգային կազմակերպությունը ֆրանկոֆոն բազմակողմ համագործակցությունն իրականացնում է չորս գործակալությունների միջոցով.

  • Ֆրանկոֆոնիայի համալսարանական գործակալությունը

  • ԹիՎի 5 Մոնդը, միջազգային հեռուստաալիքը

  • Ֆրանկոֆոն քաղաքապետերի միջազգային ասոցիացիան

  • Ալեքսանդրիայում Սենգորի անվան համալսարանը

Ֆրանկոֆոնիան ունի նաև խորհրդատվական մարմին՝ Ֆրանկոֆոնիայի խորհրդարանական վեհաժողովը:

 

Ֆրանկոֆոնիայի կանոնադրությունը

Ֆրանկոֆոնիայի Կանոնադրությունը ֆրանկոֆոն ինստիտուցիոնալ շրջանակի իրավական աջակցությունն է: Այն ընդունվել է Ֆրանկոֆոնիայի յոթերորդ Գագաթաժողովի ժամանակ (1997 թ. Նոյեմբերի 14-16, Հանոյ, Վիետնամ) և վերանայվել է 21-րդ Նախարարական համաժողովի ժամանակ (2005 թ. Նոյեմբերի 23-ին, Անտանանարիվո, Մադագասկար):

Նպատակներ Առաքելություններ
Ֆրանկոֆոնիայի նպատակներն ամրագրված են Կանոնադրության մեջ. Ֆրանկոֆոնիայի առաքելությունները ամրագրված է Ռազմավարական ուղենիշերը սահմանող փաստաթղթի մեջ.

- ժողովրդավարության հաստատում և զարգացում,

- հակամարտությունների կանխարգելման, կառավարման և լուծման, ինչպես նաև օրենքի գերակայության և մարդու իրավունքների պաշտպանություն,

- մշակույթների և քաղաքակրթությունների երկխոսության խթանում,

- փոխադարձ գիտելիքների հիման վրա մարդկանց փոխադարձ մերձեցում,

- համերաշխության ամրապնդումը բազմակողմ համագործակցության միջոցառումների միջոցով` տնտեսությունները խթանելու համար,

- կրթության և ուսուցման խթանում:

-Խթանել ֆրանսերեն լեզուն և մշակութային ու լեզվական բազմազանությունը,

-Խթանել խաղաղությունը, ժողովրդավարությունը և մարդու իրավունքները,

-Աջակցել կրթությանը, վերապատրաստմանը, բարձրագույն կրթությանը եւ հետազոտություններին,
-
Զարգացնել համագործակցությունը կայուն զարգացման համար
-
Հատուկ ուշադրություն է հատկացվում երիտասարդներին և կանանց, ինչպես նաև ՏՀՏ-ներին մատչելի դարձնելուն:

 

 

 


 

Ֆրանկոֆոնիայի նախարարական համաժողով

Ֆրանկոֆոնիայի նախարարական համաժողովը Ֆրանկոֆոնիայի երեք կանոնադրական մարմիններից է (հոդված 2) Գագաթաժողովի և Ֆրանկոֆոնիայի Մշտական Խորհրդի հետ միասին:

Ֆրանկոֆոնիայի նախարարների համաժողովը ամեն տարի հանդիպում է Գագաթաժողովի քաղաքական շարունակականության ապահովման համար: Անդամ և դիտորդ պետությունները և կառավարությունները Գագաթաժողովում ներկայացված են իրենց արտաքին գործերի նախարարի կամ Ֆրանկոֆոնիայի գծով նախարարի մակարդակով:

Ֆրանկոֆոնիայի նախարարական համաժողովի առաքելությունն է ապահովել գագաթաժողովում ընդունված որոշումների իրականացումը և նախապատրաստել հաջորդ գագաթաժողովը: Այն արտահայտում է ֆրանկոֆոնիայի բազմակողմ գործողությունների հիմնական գծերը:

 

 

   ՖՄԿ